مفهوم تعارض و تعارضات در روابط زناشویی

پردیس فناوری کیش _طرح مشاوره متخصصین صنعت و مدیریت_گروه روانشناسان ایران:

نتیجه تصویری برای تعارض

تعریف تعارض:

تعارض امری طبیعی است، و در طول تاریخ با زندگی انسان‌ها همراه بوده است. به عبارت دیگر، تعارض جزئی از زندگی است و کسی نمی‌تواند ادعا کند که تا کنون با آن روبرو نشده است و یا نخواهد شد (آقایار و رزقی، ۱۳۸۹).

تعارض در فرهنگ لغت، به معنای متعرض و مزاحم یکدیگر شدن و با هم اختلاف نظر داشتن است (عمید، ۱۳۷۱)؛ و زمانی ایجاد می‌شود که یکی از دو طرف احساس عدم تساوی کند و یا در دریافت دستاورد، عدم تعادل را تجربه کند (لانگ و یانگ، ۲۰۰۶).

نتیجه تصویری برای مفهوم تعارض و تعارضات در روابط زناشویی

تعارضات زناشویی :

تعارض در ازدواج امری طبیعی است (ثنایی،۱۳۷۸)؛ و بخشی از رابطه زناشویی و زندگی مشترک است (برنشتاین و برنشتاین؛ ترجمه سهرابی، ۱۳۸۲). تعارض زناشویی از واکنش نسبت به تفاوت‌های فردی آغاز می‌شود و در صورتی که احساس خشم، خصومت، کینه، نفرت، حسادت و سوء رفتار کلامی و فیزیکی بر روابط زن و شوهر حاکم شود، دیگر ناهنجار است (کایلاین و سایوگوک، ۲۰۰۹)، به صورتی که به شایع‌ترین جلوه تعارضات شدید، یعنی طلاق، منجر می‌شود (ورثینگتون، ۲۰۰۵؛ ترجمه بهاری، ۱۳۸۹).

رشد و تحول خانواده در هر مرحله، به اجرای تکالیف خانوادگی خاصی بستگی دارد، به طوری که ویژگی‌های خانوادگی متعلق به مراحل قبل نیز در مراحل بعد ادامه خواهد یافت. اگر قسمتی از این مجموعه تکالیف، ناقص یا مختل باشد، تحول خانواده به تأخیر می‌افتد یا با حالت تعلیق مواجه می‌گردد، و این مشکلات به مرحله‌ی بعدی رشد خانواده نیز وارد می‌شوند ، به صورتی که این همسران درگیر تعارضاتی هستند که می‌توان آن را بحث‌های ادامه دار یا سریالی نامید. اگرچه این تعارضات مداوم، همیشه باعث طلاق نمی‌شوند ولی باعث نابودی روابط همسران می‌شوند (رولوف و جانسون، ۲۰۰۲).

مروری بر نظریه‌های مربوط به تعارضات زناشویی

نتیجه تصویری برای نظریه روان پویایی و ارتباط شی

الف) نظریه روان پویایی و ارتباط شی:

دیدگاه کلاسیک روان پویشی که منبعث از الگوی روانکاوی فروید است، تعارضات زناشویی را پیامدهای مشکلات درون روانی همسران می‌داند (باکر؛ ترجمه دهقانی، ۱۳۷۵). یکی از دیدگاه‌های معاصر روان پویشی، نظریه روابط فردی است. بر طبق این دیدگاه اشخاصی که در ازدواج به یکدیگر می‌پیوندند، هرکدام میراث روانی یکتا و جداگانه‌ای را وارد آن رابطه می‌کنند. به عبارت دیگر، هر کدام دارای تاریخچه‌ای شخصی، یک شخصیت بی همتا و مجموعه‌ای از افراد درونی کرده و مخفی هستند که آن‌ها را در تمامی تبادلاتی که متعاقباً با یکدیگر خواهند داشت، دخالت می‌دهند. در نتیجه، روابط زناشویی مسئله دار و ناآرام تحت تأثیر درون فکنی های آسیب زا یعنی اثرات یا خاطرات مربوط به والدین یا سایر اشخاص قرار دارد (گلدنبرگ و گلدنبرگ؛ ترجمه حسین شاهی، نقشبندی و ارجمند، ۱۳۹۲).

نتیجه تصویری برای نظریه رفتاری

ب) نظریه رفتاری:                                                                                                   

نظریه‌های رفتاری، اختلافات و تعارضات موجود در روابط زن و شوهر را تابع قوانین و اصول یادگیری بیان می‌کنند. بر طبق مدل تبادل رفتار، تعارضات زناشویی تا حد زیادی پی آیند میزان تقویت و یا تنبیه اعمال شده از طرف همسران نسبت به هم، و هر رابطه تقویت و تنبیهی که هر زوج از خود نشان می‌دهد، در نظر گرفته می‌شود (بارکر، ۱۳۷۵).

پ) نظریه شناختی:

طبق نظریه منطقی-هیجانی الیس، آشفتگی یک زوج به طور مستقیم به اعمال طرف دیگر یا شکست های سخت زندگی مربوط نمی‌شود، بلکه بیشتر به دلیل باور و عقیده‌ای است که این زوج در مورد چنین اعمال و شکست هایی دارد. الیس مدعی است، تفکر غیر منطقی که ویژگی آن عبارتست از: اغراق زیاد، انعطاف ناپذیری بی جا، غیر عقلانی و به ویژه مطلق­گرایی که در بسیاری موارد به نوروز فردی و اختلال ارتباطی می انجامد. بنابراین، باورهای غیر منطقی به اختلال­های فردی منجر می­شود و باعث نارضایتی‌های بی اساس در حیطه زناشویی می‌گردد (الیس و همکاران؛ ترجمه صلاحی و یزدی، ۱۳۷۵).

آرون تمکین بک، سردمدار شناخت درمانی، معتقد است که مهم‌ترین علت مشکلات زناشویی و روابط انسانی، سوءتفاهم و خطاهای شناختی و افکار اتوماتیک است. به اعتقاد او تفاوت در نحوه نگرش افراد باعث بروز اختلافات و پیامدهای ناشی از آن می‌شود. هم چنین او معتقد است که یکی از مهم‌ترین علل اختلافات زناشویی، انتظارات متفاوت زن و شوهر از نقش یکدیگر در خانواده است. اغلب همسران درباره دخل و خرج خانواده، نگهداری فرزندان، فعالیت‌های اجتماعی، گذراندن اوقات فراغت و تقسیم کار در خانواده، باورهای متفاوتی دارند (بک؛ ترجمه قراچه داغی، ۱۳۸۲).

ت) نظریه سیستمی:

در نظریه ساختی، سالوادور مینوچین معتقد است، خانواده وقتی معیوب می‌شود که قواعدش اجرا نشود. وقتی مرزها خیلی سفت و سخت یا نفوذپذیر می‌شوند، عملکرد خانواده به عنوان یک نظام مختل می‌شود. گاهی صف بندی‌های درون خانواده مخرب و به مثلث سازی منجر می‌شوند. در یک خانواده آشفته قدرت روشن و صریح نیست. اگر سلسله مراتب خانواده رعایت نشود، یعنی والدین تصمیم گیرندگان اصلی نباشند و کودکان بزرگ‌تر بیش از کودکان کوچک‌تر مسئولیت نداشته باشند، آشفتگی و مشکل پیش می‌آید (شارف؛ ترجمه فیروز بخت، ۱۳۸۱).

 در نظریه تجربه نگر، کارل ویتاکر معتقد است، که اختلال خانواده هم از جنبه ساختاری و هم از بعد فرآیندی مورد توجه قرار می‌گیرد. از لحاظ ساختاری امکان دارد که مرزهای خانوادگی درهم ریخته یا نفوذ ناپذیر باعث عملکرد ناکار ساز خرده نظام‌ها، تبانی‌های مخرب انعطاف ناپذیری نقش‌ها و جدایی نسل‌ها از هم گردند. مشکلات مربوط به فرآیند می‌توانند موجب فروپاشی امکان مذاکره و توافق اعضا برای حل تعارض شوند و شاید باعث گردند تا صمیمیت، دلبستگی یا اعتماد از میان برود. در مجموع ویتاکر چنین فرض می‌کند که زمانی که فرآیندها و ساخت های مختل به مدت طولانی تداوم می‌یابند و مانع توان خانواده برای اجرای تکالیف زندگی می‌شوند، نشانه‌های اختلال، ظهور می‌کنند (گلدنبرگ و گلدنبرگ، ۱۳۹۲).

نتیجه تصویری برای نظریه بین نسلی

ث) نظریه بین نسلی:

در نظریه بین نسلی، موری بوون[۱۲] تصور می‌کرد در بسیاری از خانواده‌های مشکل دار، غالباً اعضای خانواده فاقد هویت مستقل و مجزا هستند، و بسیاری از مشکلات خانوادگی به خاطر این روی می‌دهد که اعضای خانواده خود را از لحاظ روان شناختی از خانواده پدری مجزا نساخته‌اند (بارکر، ۱۳۷۵).

هرچه امتزاج خانواده هسته‌ای بیشتر باشد، احتمال اضطراب و بی ثباتی بیشتر خواهد بود؛ و تمایل خانواده برای یافتن راه حل از طریق جنگ و نزاع، فاصله گیری، کار کرد مختل یا ضعیف شده یکی از همسران یا احساس نگرانی کل خانواده راجع به یکی از فرزندان بیشتر خواهد شد. سه الگوی بیمار گون محتمل در خانواده هسته‌ای که محصول امتزاج شدید بین همسران است، عبارتند از: بیماری جسمی یا عاطفی در یکی از همسران، تعارض زناشویی آشکار، مزمن و حل نشده ای که در طی آن دوره‌هایی از فاصله گیری مفرط و صمیمیت عاطفی مفرط رخ می‌دهد، آشفتگی روانی در یکی از فرزندان و فرافکنی مشکل به آن‌ها، که هرچه سطح امتزاج همسران بیشتر باشد، احتمال وقوع این الگو بیشتر خواهد بود (گلدنبرگ و گلدنبرگ، ۱۳۹۲).


پژوهش : زهرا حاجی حیدری عضو شبکه متخصصین پردیس فناوری کیش

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *